موسسه هنرمندان مشرقزمین مؤسسه فرهنگی هنری چند منظوره و خلاقه
نوشته های مشابه
نشست نقد و بررسی رمان «در مدار» نوشته سامانتا هاروی، برنده جایزه بوکر ۲۰۲۴، با حضور رضا امیر و مترجمان اثر، مصطفی انصافی و نگار سنجریفر، و با میزبانی نسرین کیایی برگزار شد. در این نشست، حاضران از زوایای ادبی، ترجمه و علمی به رمانی پرداختند که با قرار دادن شش فضانورد در ایستگاه فضایی بینالمللی، امکان بازنگری در نسبت انسان با زمین، زمان و جایگاه خود را پیش روی مخاطب قرار میدهد.
به گزارش روابط عمومی هنرمندان مشرقزمین، این نشست دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ در کافهکتاب کامیلا برگزار شد و نسرین کیایی، نویسنده و منتقد ادبی، اجرای آن را بر عهده داشت. رضا امیر، پادکستر، مترجم و مروج علم، نیز در کنار مصطفی انصافی و نگار سنجریفر، مترجمان فارسی «در مدار»، درباره ابعاد مختلف این اثر با حاضران گفتوگو کردند.
فاصله گرفتن برای دوباره دیدن
رضا امیر در آغاز سخنان خود با اشاره به شعر بلند «در آستانه» احمد شاملو، محور اصلی رمان را به مسئله «جایگاه ناظر» و تغییر زاویه دید انسان نسبت به جهان مرتبط دانست.
او برای توضیح این موضوع، تجربه استفاده از نقشههای دیجیتال را مثال زد؛ جایی که راننده جهان را از درون خودرو تجربه میکند، اما نقشه همان جهان را از بالا و در مقیاسی متفاوت به نمایش میگذارد. از نگاه امیر، شناخت موقعیت انسان نیز به چنین دوگانهای نیاز دارد: از یک سو تجربه جهان از درون و از سوی دیگر، فاصله گرفتن از آن برای امکان مشاهده دوباره.
امیر در ادامه با اشاره به نقاشی «ندیمهها» اثر دیهگو ولاسکز، به رابطه میان «دیدن» و «دیدهشدن» پرداخت و رمان سامانتا هاروی را اثری دانست که با تغییر قاب نگاه، امکان بازتعریف رابطه انسان با زمین و با خودش را فراهم میکند.
او تأکید کرد که یکی از ایدههای محوری «در مدار» این است که گاهی برای دیدن خانهمان باید از آن فاصله بگیریم؛ همانطور که شاید برای دیدن خود نیز لازم باشد از خود فاصله بگیریم و سپس به خویشتن بازگردیم.
ترجمهای در جستوجوی موسیقی نثر
مصطفی انصافی در بخش دیگری از نشست، درباره دشواریهای ترجمه «در مدار» و ویژگیهای نثر سامانتا هاروی سخن گفت.
به گفته او، جملههای هاروی عمدتاً بلند هستند، اما طولانی بودن آنها لزوماً ناشی از ساختارهای پیچیده دستوری نیست؛ بلکه از کنار هم قرار گرفتن جملهها و شبهجملههایی شکل میگیرد که علاوه بر انتقال معنا، ریتم، موسیقی و لحن ویژهای به متن میبخشند.
انصافی نثر هاروی را تا حدی شاعرانه توصیف کرد و استفاده گسترده نویسنده از تشبیه و استعاره را یکی از ویژگیهای مهم آن دانست. او توضیح داد که مترجمان در مواجهه با چنین متنی تلاش کردهاند ضمن حفظ وفاداری به متن اصلی، موسیقی و ویژگیهای سبکی آن را نیز در زبان فارسی بازآفرینی کنند.
بخش دیگری از صحبتهای انصافی به اصطلاحات علمی، فنی و مهندسی رمان اختصاص داشت. او با اشاره به تحقیقات گسترده سامانتا هاروی برای نگارش کتاب گفت نویسنده برای خلق جهان «در مدار» از گزارشها و روایتهای فضانوردان، کتابها، آرشیوها و منابع ناسا بهره گرفته است.
به گفته این مترجم، انتقال دقیق مفاهیم علمی و فنی نیز یکی از چالشهای اصلی ترجمه بوده و به همین دلیل در نسخه فارسی دهها پانوشت برای توضیح برخی مفاهیم و اصطلاحات افزوده شده است؛ توضیحاتی که به باور او برای درک دقیقتر متن ضرورت داشتهاند.
«در مدار»؛ دشوارترین و لذتبخشترین تجربه ترجمه
نگار سنجریفر نیز با اشاره به ویژگیهای زبانی و ساختاری اثر، نثر سامانتا هاروی را بسیار دشوار توصیف کرد و گفت «در مدار» سختترین و در عین حال یکی از لذتبخشترین کتابهایی بوده که تاکنون به فارسی ترجمه کرده است.
این بخش از نشست، فرصتی برای پرداختن به تجربه مترجمان در مواجهه با اثری بود که در آن، ادبیات، تأملات فلسفی و مفاهیم علمی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و همین ویژگی، انتقال فضای اثر به زبان مقصد را به چالشی جدی تبدیل کرده است.
گفتوگوی حاضران درباره زمان، انسان و ترجمه
در ادامه نشست، گفتوگو با حضور حاضران دنبال شد و پرسشها و دیدگاههای مختلفی درباره رمان مطرح شد.
محمد تقوی، نویسنده، تحلیلگر و مدرس داستاننویسی، «در مدار» را اثری برجسته دانست و از نحوه مواجهه سامانتا هاروی با مفهوم زمان و به چالش کشیدن درک انسان از زمان سخن گفت. او همچنین کیفیت ترجمه مصطفی انصافی و نگار سنجریفر را مورد توجه قرار داد و ترجمه فارسی اثر را تلاشی موفق در بازآفرینی این رمان دانست.
در این نشست همچنین جمعی از نویسندگان و هنرمندان، از جمله آذردخت بهرامی، امیرقباد فرهی، امید بنکدار و مهراد مهرکیش حضور داشتند.
«در مدار»؛ تجربهای ادبی در فاصله میان زمین و آسمان
رمان «در مدار» که در سال ۲۰۲۴ موفق به دریافت جایزه بوکر شد، داستان شش فضانورد را روایت میکند که در ایستگاه فضایی بینالمللی، زمین را از فاصلهای دور نظاره میکنند؛ فاصلهای که در جهان داستان به بستری برای تأمل درباره انسان، زمان، طبیعت، زندگی و معنای تعلق به خانه تبدیل میشود.
نسخه فارسی این رمان با ترجمه مصطفی انصافی و نگار سنجریفر، در سال ۱۴۰۴ به همت انتشارات مؤسسه فرهنگی هنری هنرمندان مشرقزمین منتشر شده است.
پایان پیام/
